بازگشت

زنش (Beat)

وقتی دو تن هارمونیک ساده تقریبا به یک شدت باشند، ولی بسامدشان چند هرتز با هم تفاوت داشته باشد، به طور خطی ترکیب می شوند و دامنه ارتعاش منتجه آن ها به میزانی مساوی با اختلاف بسامد آن ها کم و زیاد می گردد.

اگر دو موج آکوستیک هارمونیک ذکر شده در ناحیه شنوایی قرار گرفته باشند، صوت نیز به شکل تن واحدی شنیده می شود که بلندی آن با نرمی و به طور منظم به میزان اختلاف بسامد تغییر می کند. در این حال می گویند که دو تن با یکدیگر زنش کرده اند، و آنچه می شنویم صدای زنش است.

هم اکنون این پدیده را با دانسته ای کنونیمان درباره فراروند شنوایی توضیح داده اند.

بسامد زنش: f1=1/T1 و f2=1/T2.

از آنجایی که هر دو بسامد به اندازه ای نزدیک و مشابه یکدیگرند که هر دو یک ناحیه از اعصاب شنوایی را متاثر می سازند، و بنابراین هر دو دارای یک ارتفاع (نواک) هستند.

وقتی دو تن متناوبا دارای فازهای یکسانی و فازهای مخالف می گردند، یعنی هنگامی که دو صوت هم فاز شده و سپس در فاز مخالف قرار می گیرند، ارتعاش هایی را در حلزون گوش داخلی تولید می کنند که دامنه آن ها متناوبا بزرگ و کوچک می شود، و این به نوبه خود سبب می شود که بلندی آن نیز متناوبا افزایش یا کاهش یابد. مشاهده میزان زنش بین دو تن اساس روش بسیار دقیقی است، برای این که این دو صدا را هم بسامد کنیم. یعنی زنش بین آن دو را صفر گردانیم، و همین روش برای هماهنگ کردن سازهای گوناگون موسیقی به کار می رود.

اگر اختلاف بین بسامد زیاد شود، میزان زنش نیز افزایش می یابد، و تا میزان ۶ یا ۷ زنش در ثانیه، صوت زنش خاصیت تغییر نرم و ملایم خود را حفظ می کند.

وقتی میزان زنش بیشتر شود، دیگر بلندی صوت زنش به طور ملایم تغییر نمی کند، بلکه در فاصله هایی صوت بسیار شدید می گردد، و اگر باز میزان زنش ترقی یابد، صوت زنش ناصاف و خشن و ناموزون می گردد.