مفهوم کلید در آهنگسازی

كلید نشانه‌ای است كه در ابتدای حامل قرار می‌گیرد و باعث شناسایی یك نت در روی یكی از خطوط حامل می‌شود. وقتی چنین اتفاقی پیش آمد. آنگاه شناسایی سایر نت‌ها آسان است. زیرا نت‌ها با ترتیب خاصی پشت سر هم قرار می‌گیرند. در خط موسیقی كلیدهای متفاوتی به كار می‌رود. یكی از آنها كلید سُل نام دارد، زیرا معرف نام همین نت در خطوط حامل است. این كلید، همیشه نت سُل را بر روی خط دوم مشخص می‌كند و به همین دلیل به كلید سُل خط دوم نیز معروف است.

با توجه به شكل (3) اكنون می‌توانید هر یك از نت‌ها را با نام خودش بخوانید. توجه داشته باشید كه خط موسیقی همانند نگارش زبان انگلیسی از چپ به راست خوانده می‌شود. بنابراین نام نت‌های شكل (3) چنین خواهد بود، می ـ سل ـ دو ـ لا. یكی دیگر از كلیدهای مهم و كاربردی، كلید «فا»ی خط چهارم است.

با قرار گرفتن این كلید بر روی حامل، خط چهارم به نت «فا» اختصاص می‌یابد و سایر نت ها نسبت به آن شناسایی می‌شوند. بنابراین در شكل (4) نت‌خوانی به ترتیب خواهد بود، فا ـ دو ـ سل – لا. كلید دیگری هم در موسیقی ایرانی كم و بیش كاربرد دارد و آن كلید «دو»ی خط سوم است. با قرار گرفتن این كلید در ابتدای خطوط حامل، خط سوم مكان قرارگیری نت «دو» خواهد بود و نام سایر نت‌ها بر مبنای آن شناسایی می‌شوند. بنابراین نت‌خوانی در شكل (5) بدین صورت خواهد بود، دو ـ سی ـ دو ـ فا. كلیدهای دیگری هم در موسیقی وجود دارد كه از معرفی آنها صرف نظر می‌كنیم، زیرا در موسیقی ایرانی كاربردی ندارند.